Wymiana poglądów, doświadczeń - i książek

Światowe spotkania poświęcone książce polonijnej mają już wieloletnią tradycję. Pierwsze miało miejsce w Brukseli w 2000 roku. Od tego czasu miejscem zlotu autorów polonijnych były także: Rzym, Stella Maris i Vadricourt we Francji oraz Wilno, Budapeszt i w ubiegłym roku - Wiedeń. Tegoroczny jubileuszowy X Salon Książki Polonijnej odbył się w dniach 10 do 12 października 2009 roku w Częstochowie - na zaproszenie tamtejszej Akademii Polonijnej i w ramach Polonijnego Festiwalu Multimedialnego "Polskie Ojczyzny 2009". Była to świetna okazja do zaprezentowania dorobku poszczególnych autorów, do nawiązania bezpośrednich kontaktów z czytelnikami, jak również - do integracji polonijnych środowisk twórczych.

Wzięli w nim udział nie tylko twórcy spoza kraju, ale również z Polski, zajmujący się problematyką polonijną. W sumie byli tam osobiście lub za pośrednictwem swych prac autorzy i wydawcy z 13 krajów. Byli to między innymi: z Australii – Marek Baterowicz, Adam Fiala, Anna Habryn i ks. Marian Szablewski; z Belgii - Bolesław Bieniasz, Hélène Suzane, z Danii - Eugeniusz Kruszewski, z Francji – Agata Kalinowska-Bouvy (wieloletni organizator i współorganizator Salonu, poetka, tłumacz Tryptyku rzymskiego Jana Pawła II na język francuski); ks. Piotr Andrzejewski, Sabina Chobian-Cheron, Jadwiga Dąbrowska, Agata i Zbigniew Judyccy (założyciele Instytutu Badań Biograficznych pod Paryżem, autorzy Polskiego Słownika Biograficznego); Andrzej Kowalczyk, Edward Kozik, Cécile Staszowska-Santamaria, Zbigniew Szczębara, Barbara Szybowska-Tesse, Avila Władkowska; z Kanady - Bożena Pawłowska-Kilanowski; z Kolumbii - Bogdan Piotrowski; z Litwy - Jan Ciechanowicz, Irena Duchowska, Teresa Markiewicz, Aleksander Sokołowski, Aleksander Śnieżko; z Niemiec - Zenon Babiak, Izabella Degen, Adam Dyrko, Jerzy Konikowski, Barbara Leonowicz-Babiak; z Polski – Jacek Bąk, Izabella Bukraba-Rylska, Zygmunt Gutowski, Leon Janowicz, Maria Kalczyńska (badacz Polonii niemieckiej, autor licznych publikacji o twórczości polonijnej w Niemczech, założyciel Gabinetu Książki i Prasy Polskiej w Niemczech oraz Stowarzyszenia Ochrony Poloników Niemieckich przy Instytucie Śląskim w Opolu); Zdzisław Leliwa, Bogna Lewak-Baczyńska, Waldemar Ireneusz Oszczęda, Wiesława Piątkowska-Stepaniak, Andrzej Rejman, Wojciech Rylski, Elżbieta Trela-Mazur, Maciej Zarębski; z Rosji - Anatol Niechaj, Aleksander Sielicki; z Ukrainy - Teresa Dutkiewicz, Zofia Bożena Sokołowska; z USA - Susanne Johnson, Jan Kamiński, Władysław Panasiuk, Danuta Piątkowska, Joanna Sokołowska-Gwizdka, Janusz Supernak, Andrzej Targowski; z WęgierAdamska-Mohos i Wawrzyniec Rak.

Interesujące, że w zasadzie każde z dotychczasowych spotkań odbywało się w innym składzie; autorzy, których można było zobaczyć, na przykład, w Budapeszcie lub w Wiedniu - do Częstochowy w większości nie przyjechali, za to pojawili się inni. Dzięki temu można było nawiązać kontakty z nowymi - w sensie obecności na spotkaniu - twórcami, będącymi zarazem nierzadko aktywnymi działaczami w swych polonijnych środowiskach.

Dwa największe działy częstochowskiego Salonu stanowiły: poezja oraz literatura biograficzno-wspomnieniowa. Sporo miejsca zajęły także publikacje naukowe o tematyce polonijnej.

W ramach trzydniowego spotkania, uczestnicy Salonu zwiedzili za specjalnym zezwoleniem Jasnogórską bibliotekę starodruków oraz uczestniczyli w mszy Św. przed cudownym obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Podsumowania Salonu dokonano w czasie uroczystej gali zakończenia Festiwalu Multimedialnego "Polskie Ojczyzny 2009" oraz inauguracji roku akademickiego 2009/2010.

Salon Książki Polonijnej to - zdaniem dr hab. Elżbiety Treli-Mazur z Uniwersytetu Opolskiego, historyka specjalizującego się w historii Polonii na świecie - wydarzenie naukowe i kulturalne, gromadzące Polaków z różnych części Europy i świata. Są nimi poeci, pisarze, dziennikarze i tłumacze piszący dla Polonii oraz naukowcy – badacze i kronikarze jej dziejów. Salony umożliwiają promocję dorobku poetyckiego, wspomnień i prac naukowych. Taki jest ich główny, ale oczywiście nie jedyny cel. Dla uczestników mają rzeczywiście wydźwięk wielowymiarowy, są jak brama otwierająca się na świat różnorodnych poglądów, doświadczeń i przeżyć. Prezentacje uczestników są bardzo różne, gdyż zarówno ich doświadczenia jak i oceny różnią się. W poezji są uniwersalni tak jak uniwersalne są uczucia, tęsknoty i słabości ludzkie. W opowiadaniach czy opracowaniach naukowych przywołują ważne, ale ulotne zdarzenia i fakty z własnego życia, opisują także środowiska swoich rodaków, wskazują ich sukcesy i porażki, inicjatywy oraz realizatorów oraz kraj emigracji.

Kolejny zatem jubileuszowy Salon był niewątpliwie wydarzeniem, które pozostanie w pamięci nie tylko jego uczestników, ale także gości, zwiedzających ekspozycję. Zwłaszcza gdy jego pamiątką stały się nabyte podczas imprezy książki. Nawiasem mówiąc, gospodarz X Salonu Książki Polonijnej, Akademia Polonijna, prowadząca także Światowe Centrum Badań nad Polonią, otrzymała od wystawców po jednym egzemplarzu spośród wszystkich eksponowanych książek. Podobny prezent od uczestników Salonu otrzymała Biblioteka Narodowa, reprezentowana w Częstochowie przez Krzysztofa Alberskiego.

Adam Dyrko

Zdjęcia: Adam Dyrko i Andrzej Winiarz