Kündigung – Wypowiedzenie stosunku pracy – Pierwsza pomoc – Was tun?
Z racji pogorszenia się koniunktury obserwuje się na niemieckim rynku pracy masowe zwolnienia pracowników. Aby się skutecznie bronić przed niekorzystnymi skutkami z tytułu wypowiedzania, każdy pracownik powinien znać swoje prawa.
● Wypowiedzenie stosunku pracy (Kündigung) musi nastąpić w formie pisemnej. Ustne wypowiedzenie jest pozbawione jakiejkolwiek mocy prawnej. Należy również sprawdzić, czy pracodawca zachował termin wypowiedzenia. Termin ten zależy od przepracowanych lat pracy, ważne: ciągłość stosunku pracy.
● Od dnia otrzymania wypowiedzenia (osobiście lub drogą pocztową) rozpoczyna się 3- tygodniowy termin, w czasie którego należy złożyć w sądzie pracy (Arbeitsgericht) powództwo z tytułu bezprawnego wypowiedzenia (Kündigungschutzklage). Powództwo owe jest w każdym przypadku rozpatrywane indywidualnie i o tym, czy ma szanse na pozytywne rozpatrzenie czy też nie, zawsze decyduje sąd na podstawie okoliczności, w których ono nastąpiło. Nie należy więc zwlekać z konsultacją z adwokatem specjalizującym się w prawie pracy lub z przedstawicielem związków zawodowych, gdy jest się ich członkiem.
● Należy zwrócić uwagę, czy znajduje zastosowanie ustawa o ochronie wypowiedzenia (Kündigungschutzgesetz), której warunkiem jest, że zakład pracy zatrudnia więcej niż 5 i przy stosunku pracy rozpoczętym po 1.1.2004 roku więcej niż 10 pracowników oraz, że stosunek pracy trwał przynajmniej 6 miesięcy, lub też czy zwolniony pracownik podlega szczególnej ochronie wypowiedzenia, np. w przypadku wypowiedzenia pracowników ze stopniem inwalidztwa, znajdujących się na urlopie macierzyńskim (Elternzeit) lub będących w ciąży itp.
● Nie ma ogólnego roszczenia o odprawę (Abfindung). Jednak pracownik, który składa powództwo po wpowiedzeniu stosunku pracy ma szanse na uzyskanie odprawy. Jej wysokość jest uzależniona od indywidualnych warunków (staż pracy, wysokość wynagrodzenia: 0,5 zarobków brutto x ilość przepracowanych lat, §§ 9, 10 KSchG).
● Pracodawca jest zobowiązany do dalszej wypłaty wynagrodzenia niezależnie od tego, czy pracownik musi faktycznie chodzić do pracy do końca terminu wypowiedzenia czy też jest z tego zwolniony (Freistellung).
● Po otrzymaniu pisemnego wypowiedzenia każdy pracownik jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu niezwłocznie w urzędzie pracy (Arbeitsamt), aby nie uszczuplić swych praw do zasiłku dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld).
● Wysokość zasiłku dla bezrobotnych wynosi, jeżeli w gospodarstwie domowym osoby uprawnionej do poboru znajduje się conajmniej jedno nieletnie dziecko, 67 %, dla wszystkich innych – 60 % wynagrodzenia netto.
● Osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych musi starać sie by jak najszybciej przerwać ten stan i uzyskać nowe zatrudnienie. To musi być też widoczne i możliwe do udowodnienia przed urzędem pracy.
● W żadnym wypadku pracownik nie powinien się sam zwalniać z pracy. Po wypowiedzeniu stosunku pracy przez pracownika lub zakończeniu stosunku pracy za zgodą obu stron (Aufhebungsvertrag), należy mieć świadomość 12 tygodniowego wstrzymania zasiłku dla bezrobotnych (Sperre). Ta regulacja obowiązuje tylko w przypadkach, gdy powód wypowiedzenia stosunku pracy był nieistotny. Do ważnych powodów zalicza się między in. zmianę miejsca zamieszkania po wstąpieniu w związek małżeński, warunki pracy obiektywnie nie do zaakceptowania, powody zdrowotne czy znaczące zaległości w wypłacie wynagrodzenia za pracę.
● Każdy pracownik, który otrzymał wypowiedzenie, ma prawo do zwolnienia z pracy w celu przeprowadzenia rozmów kwalifikacyjnych, czy umożliwienia mu podjęcia nowego zatrudnienia. Długość takiego zwolnienia jest rozpatrywana w każdym przypadku indywidualnie.
● Przed sądem pracy każda strona ponosi swoje koszty adwokackie we własnym zakresie niezależnie od wyniku rozprawy (sprawa wygrana, przegrana czy też ugodowe zakończenie sporu prawnego: Vergleich). Wielu pracowników odstraszają duże koszty procesowe (sądowe i adwokackie) i dlatego nie dochodzą swoich roszczeń sądownie. Z tego też powodu warto mieć polisę ubezpieczeniową dotyczącą ochrony prawnej (Rechtsschutzversicherung) lub być członkiem związków zawodowych. W sytuacji, gdy pracownik nie jest w stanie prowadzić procesu z powodów finansowych, może zostać zwolniony z kosztów składając do sądu wniosek o zwolnienie z kosztów procesowych (Prozesskostenhilfe). O zwolnieniu z kosztów decyduje sąd po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej pracownika.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
................................................................................................
Zakupy w internecie
Pytanie:
Niedawno dokonałam zakupu dosyć drogich markowych butów w internecie (Ebay), za które oczywiście zapłaciłam z góry. Pomimo wielokrotnych zapytań sprzedawca nie dostarczył mi zakupionej rzeczy? Co mam zrobić?
Odpowiedź:
Niestety jest dużo „czarnych owiec“ w internecie i niejednokrotnie zdarza się, iż zakupiony towar nigdy nie dotrze do kupującego, lub dociera uszkodzony, używany lub nawet podrabiony (w szczególności przy zakupie markowych produktów).
Po zakończeniu aukcji internetowej i zapłaceniu następuje przeważnie dostarczenie towaru, jeżeli mamy do czynienia z uczciwym sprzedawcą. Jeżeli bezowocne oczekiwanie trwa więcej niż tydzień, należy wysłać do sprzedawcy pisemne żądanie dostarczenia towaru w przeciągu 7 dni. W piśmie wystosowanym do sprzedawcy należy podać numer zakupionego artykułu oraz numer samej aukcji ( Ebay). Jednocześnie należy oświadczyć, iż w razie niedotrzymania terminu przez sprzedawcę, nastąpi wycofanie się z umowy (Rücktritt) oraz żądanie zwrotu zapłaconej sumy. Jeżeli sprzedawca nie zareaguje na nasze oświadczenie, można rozpocząć postępowanie w celu uzyskania sądowego nakazu zapłaty (Mahnverfahren) polegający na wypełnieniu formularza, w którym zawarte są dane kupującego, sprzedawcy oraz suma, którą sprzedawca powinien zwrócić (Kaufpreis).
W sytuacji, gdy sprzedawca twierdzi, iż wysłał towar, musi ten fakt udowodnić np. przez przedłożenie faktury, zaświadczenie o wysłaniu przesyłki pocztowej lub świadków.
Jeżeli sprzedawca udowodni, że wysłał przesyłkę, dalsze konsekwencje zależą od tego, czy sprzedaż w internecie nastąpiła w ramach działalności gospodarczej (gewerblich), czy też od osoby prywatnej.
W pierwszym przypadku ryzyko zaginięcia towaru spoczywa na sprzedawcy, który musi zwrócić pieniądze za zakupiony towar, który nigdy nie dotarł do kupującego.
Jeżeli sprzedawca jest osobą prywatną, ryzyko zaginięcia towaru ponosi kupujący. W tej sytuacji nie można żądać zwrotu zapłaconej ceny.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
........................................................................
Warunki zatrudnienia polskich pomocy domowych, opiekunek oraz sióstr u osób wymagających opieki w Niemczech
Żyjemy w czasach coraz starszego społeczeństwa na tle niżu demograficznego. W tej sytuacji istnieje niesamowicie duże zapotrzebowanie na fachowe pomoce domowe zajmujące się osobami starszymi. Niemiecki system ubezpieczeń społecznych nie jest w stanie pokryć kosztów optymalnej opieki dla coraz większej ilości seniorów ze składek, które były wpłacane przez całe życie. Z tego też powodu kwitnie parca na czarno w tej dziedzinie opieki nad osobami starszymi, gdyż niejednokrotnie nie stać niemieckich seniorów na całodzienną lub całodobową opiekę lub opłacenie domu seniora według „państwowych“ stawek. Praca na czarno (Schwarzarbeit) jest jak wiadomo wykroczeniem, za które grozi pracownikowi kara grzywny do EUR 5.000, natomiast pracodawcy – do EUR 500.000 na podst. § 404 SGB III (3 księga niemieckiego kodeksu socjalnego).
Istnieją jednak możliwości legalnego zatrudnienia polskich pomocy domowych w Niemczech. Obie formy są legalne po spełnieniu poniższych warunków. Najprawdopodobniej nie będzie w najbliższym czasie, tzn. do końca okresu przejściowego, innej legalnej formy zatrudnienia w tej dziedzinie.
Poniżej przedstawione możliwości zatrudnienia zróżnicowane są zarówno pod względem formy zatrudnienia jak i rodzaju wypełnianych obowiązków.
1. Możliwość: zatrudnienie polskiej pomocy domowej (Haushaltshilfe), opiekunki (Pflegekraft) lub siostry (Krankenschwester) oddelegowanej przez polskiego pracodawcę do Niemiec na podstawie swobody świadczenia usług w obrębie Uni Europejskiej.
Funkcjonuje to w ten sposób, że polskie pomoce domowe zatrudnione u polskiego pracodawcy na podstawie umowy o pracę, zostają odsyłane (oddelegowane) do Niemiec na maksymalny okres 12 miesięcy. Umowa o świadczenie usług zawarta jest tylko pomiędzy polską firmą jako usługodawcą (Dienstleistungserbringer) a osobą, u której wykonywane jest świadczenie (Dienstleistungsnehmer), czyli przeważnie osobą wymagającą opieki lub jej rodziną.
Polska pomoc domowa lub opiekunka do osób starszych musi posiadać zaświadczenie z ZUS-u (Formularz E 101), które poświadcza jej legalne oddelegowanie zagranicę.
Pomoc domowa nie jest więc pracownikiem osoby, u której wykonuje świadczenie! Dlatego też osoba oddelegowana nie potrzebuje pozwolenia na pracę w Niemczech (Arbeitsgenehmigung).
Oznacza to również, że wynagrodzenie pomocy domowej nie jest płacone jej przez osobę, którą się ona opiekuje, tylko przez jej polskiego pracodawcę. Usługobiorca rozlicza się również z polskim usługodawcą, a więc pracodawcą pomocy domowej.
Umowy tego typu dochodzą do skutku przeważnie za pośrednictwem agencji (Vermittlungsagentur) z siedzibą w Niemczech, które mają kontakty z polskimi firmami zatrudniającymi pomoce domowe. Pośrednicy otrzymują od usługobiorcy jenorazową opłatę za pośrednictwo, jeżeli umowa pomiędzy uługodawcą a niemieckim usługobiorcą dojdzie do skutku.
Ważne jest, aby pośrednik nie otrzymywał wynagrodzenia za świadczenie usług przez polską firmę, gdyż może to wywołać podejrzenie nielegalnego zatrudniania pracowników oddelegowanych na czas (Zeitarbeitnehmer), które jest bezwzględnie ścigane przez Główny Urząd Ceny (Hauptzollamt) i obwarowane wysokimi karami.
2. Możliwość: zatrudnienie polskiej pomocy domowej bezpośrednio przez osobę wymagającą opieki.
Dopuszczenie do niemieckiego rynku pracy polskich pomocy domowych następuję tylko i wyłącznie pod warunkiem wykonywania pomocy domowych (hauswirtschaftliche Arbeit) z wyłączeniem opieki nad osobą starszą (Altenpflege) według niemieckiej ustawy o ubezpieczeniach z tytułu opieki (Pflegeversicherung).
W odróżnieniu od oddelegowanego pracownika, pomoc domowa zatrudniona bezpośrednio u osoby wymagającej opieki (pracodawcy) musi posiadać pozwolenie na pracę (Arbeitsgenehmigung) wydawane przez niemiecki urząd pracy (Arbeitsagentur). Pozwolenie na pracę może być wydane na maksymalnie 3 lata.
Polska pomoc domowa musi zostać ubezpieczona przez swojego pracodawcę. Podlega ona więc obowiązkowi ubezpieczeń społecznych jak każdy inny zatrudniony a Niemczech pracownik, a więc: ubezpieczeniu chorobowemu, od opieki, emerytalnemu, wypadkowemu oraz od utraty miejsca pracy (Kranken-, Pflege-, Renten-, Unfall- und Arbeitslosenversicherung).
Warunki pracy i płacy nie mogą odbiegać od warunków pracy i płacy niemieckich pracowników wykonujących podobne czynności. Wynagrodzenie określane jest przez układy zbiorowe (Tarifverträge). Tygodniowy czas pracy nie może wynosić więcej niż 38,5 godzin.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: (089) 85 63 63 55
Fax: (089) 85 63 63 56
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
...............................................................................
PODATEK DRODOWY W NIEMCZECH (KFZ-STEUER):
Samochody osobowe na polskich numerach rejestracyjnych
Jak wygląda sprawa podatku drogowego (Kfz-Steuer), gdy jeżdżę w Niemczech na polskich numerach rejestracyjnch?
To zależy od konkretnego przypadku. W szczególności należy postawić sobie pytanie, czy uczestnik ruchu drogowego (posiadacz lub kierowca pojazdu) ma stałe miejsce zamieszkania w Polsce, czy też w Niemczech i porusza się tym pojazdem ze swojego miejsca zamieszakania (Wohnsitz = Standort).
Znaczy to, że w momencie przyjazdu do Niemiec podlega się automatycznie obowiązkowi podatkowemu?
W zasadzie tak, jeżeli zaplanowany jest pobyt na stałe w Niemczech i posiadacz lub kierowca pojazdu uczestniczy w ruchu drogowym swoim pojazdem przez cały czas pobytu w Niemczech. Obowiązek podatkowy rozpoczyna się w tym przypadku w momencie przekroczenia granicy.
A jeżeli nie wiem, jak długo potrwa mój pobyt w Niemczech?
Obowiązek podatkowy nie powstaje, gdy spełnione są dwa warunki:
- Posiadacz lub kierowca samochodu osobowego uczestniczy w ruchu drogowym na terenie Niemiec tymczasowo (vorübergehend);
- Pojazd nie znajduje się na stałe w Niemczech, tak że nie został ustanowiony „regularny pobyt“ pojazdu (tzw. regelmäßiger Standort). Regularny pobyt pojazdu ma miejsce, gdy kierowca porusza się pojazdem ze swego stałego miejsca pobytu w Niemczech.
Co oznacza tymczasowe poruszanie się pojazdem?
Urzędy skarbowe (Finanzämter) wychodzą z założenia, że tymczasowość nie może przekraczać okresu jednego roku. Tymczasowo (vorübergehend) oznacza, że posiadacz lub kierowca nie zamierza używać pojazdu stale w Niemczech. Taka sytuacja ma miejsce w szczególności w przypadku krótkoterminowego, czyli nie dłuższego niż rok:
- przejazdu przez Niemcy (przejazd tranzytowy), gdy krajem docelowym nie są Niemcy;
- przyjazdu w celach zawodowych (targi, wizyty robocze, konferencje itp);
- przyjazdu w celach prywatnych (urlop, wycieczki turystyczne, wizyty u krewnych lub przyjaciół itp).
Okres jednego roku nie ma jednak zbyt wielkiego znaczenia w praktyce, gdyż w przeciągu jednego roku albo zostaje ustanowiony Standort pojazdu albo nie (w zależności od konkretnego przypadku).
Przykład 1: Polski pracownik (np. Leiharbeitnehmer) zatrudniony jest w niemieckim przedsiębiorstwie. Pracodawca płaci pracownikowi dodatki z tytułu prowadzenia podwójnego gospodarstwa domowego oraz/lub koszty podróży do Polski. Pracownik jedzie w każdy weekend do Polski swoim samochodem. W Polsce mieszka jego żona i dzieci na stałe: tymczasowe poruszanie się pojazdem w Niemczech nie powoduje powstania obowiązku podatkowego oraz przemeldowania pojazdu, nawet wtedy gdy stan ten trwa dłużej niż rok. W tym przypadku pracownik jedzie do pracy “z Polski”, tak że Standort w Niemczech nie został ustanowiony.
Przykład 2: Jak wyżej, z tym, że rodzina pracownika (żona i dzieci) mieszka na stałe w Niemczech. Obowiązek podatkowy powstaje bez względu na to czy stan ten trwa rok czy też nie; kierowca jest zobowiązany do przemeldowania pojazdu na “niemieckie blachy” nawet, jeżeli często jeździ do Polski. W tym przypadku pracownik jedzie do pracy “z Niemiec”, więc Standort znajduje się w Niemczech.
Przykład 3: Polski przedsiębiorca (Selbständiger) prowadzi samodzielną działalność gospodarczą (Gewerbe) w Niemczech, gdzie ma jego firma siedzibę. Jego samochód służbowy jest zarejestrowany w Polsce, choć używany jest w Niemczech w celach zawodowych. Przedsiębiorca zobowiązany jest do przerejestrowania swojego pojazdu oraz płacenia podatku drogowego (Kfz-Steuer). Standort pojazdu znajduje się jak w przykładzie 2 w Niemczech.
Czy płacąc podatek drogowy w Niemczech należy automatycznie przerejestrować pojazd na niemieckie papiery?
Niekoniecznie. Można używać w dalszym ciągu polskich numerów rejestracyjnych po uprzedniej konsultacji z niemieckim urzędem skarbowym (Finanzamt).
Czy można obejść przepisy podatkowe w ten sposów, że samochód zarejestrowany jest w Polsce na kogoś z rodziny lub na inną osobę trzecią a używany jest w Niemczech?
Niestety nie, gdyż obowiązek podatkowy nie zależy od stosunków własnościowych. Na podstawie ustawy o podatku drogowym (Kraftfahrzeugsteuergesetz) obowiązkowi podatkowemu podlega osoba, która uczestniczy w ruchu drogowym na terenie Niemiec pojazdem zarejestrowanym w Polsce bez względu na to czy jest właścicielem pojazdu, posiadaczem czy tylko kierowcą np. pożyczonego pojazdu. Nie dotyczy to oczywiście pojazdów z wypożyczalni samochodów, gdyż używanie wypożyczonego samochodu jest z natury rzeczy tymczasowe.
Jak się zachować, gdy niemiecka policja przeprowadza kontrolę i zadaje pytania dotyczące polskich numerów rejestracyjnych?
To zależy od konkretnej sytuacji. Czasami policja nie jest zainteresowana ściganiem tego rodzaju wykroczeń i jazda na „polskich blachach“ pozostaje bez konsekwencji. Kierowcy wychodzą więc z założenia, że nie naruszają prawa. Zdarza się często, że kierowcy mają szczęście i przez długi czas jeżdżą w ten sposób. Jednak, gdy trafią na obowiązkowego policjanta kontrolującego ruch drogowy lub celnika, który jest zainteresowany okolicznościami używania polskiego samochodu w niemieckim ruchu drogowym, stwierdzają owi kierowcy, „że już często byli kontrolowani i wszystko było w porządku“. Ta lekkomyślna, nawet jeśli szczera, wypowiedź może spowodować zainteresowanie prokuratury pociągające za sobą nieprzyjemne skutki: mianowicie sprawę przed sądem karnym (Strafgericht) z powodu oszustwa podatkowego (Steuerhinterziehung) włącznie z karą oraz obowiązkiem zapłacenia podatku wstecz.
Co się stanie, gdy nie zapłacę podatku?
W przypadku stwierdzania przez urząd skarbowy (Finanzamt) obowiązku podatkowego (Kfz-Steuerpflicht) zostaje wydawana decyzja o wysokości podatku drogowego (Kfz-Steuerbescheid) łącznie z terminem zapłaty. Gdy dłużnik podatkowy nie uiści podatku, sprawa kierowana jest do prokuratury i sądu. Konsekwencje: jak wyżej.
A jak wygląda sytuacja, gdy urząd skarbowy wydał decyzję pomimo, iż obowiązek podatkowy nie powstał lub wysokość czy też okres podatkowy nie jest zgodny z prawdziwym stanem faktycznym?
Decyzja urzędu skarbowego jest aktem administracyjnym, od którego można się odwołać (Einspruch) w przeciągu 1 miesiąca od jej otrzymania. Jeżeli adresat decyzji się od niej nie odwoła, staje się ona prawomocna. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy decyzja jest właściwa, czy też nie, należy zapłacić podatek. Gdy dłużnik nie zapłaci podatku, sprawa idzie oczywiście do prokuratury i do sądu. W każdym wypadku może nastąpić przymusowa egzekucja podatku przez komornika, gdy dłużnik nie uiści podatku.
Muszę płacić podatek w Niemczech i w Polsce?
W żadnym wypadku. Na podstawie umów międzynarodowych (Genfer Abkommen, Doppelbesteuerungsabkommen) fiskus może wymagać zapłacenia podatów tylko raz na podstawie wyżej wymienionych zasad.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: (089) 85 63 63 55
Fax: (089) 85 63 63 56
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
.............................................
Urlop: Pytania i odpowiedzi związane z urlopem pracowniczym
● Ile mam dni urlopu?
Ustawowo wynosi najkrótszy urlop co najmniej 24 dni robocze niezależnie od pracy w pełnym, czy skróconym wymiarze (Voll-, Teilzeit), § 3 BUrlG (Bundesurlaubsgesetz). Pracując:
- 6 dni tygodniowo przysługują 24;
- 5 dni tygodniowo: 20;
- 3 dni tygodniowo: 12 dni urlopu.
Na podstawie umów kolektywnych (Tarifverträge) przysługuje pracownikom przeważnie 5-6 tygodni urlopu w roku.
● Moge sobie samowolnie wziąć urlop?
W żadnym wypadku! Należy złożyć odpowiedni wniosek o urlop (Urlaubsantrag), który pracodawca musi zatwierdzić. Pracodawca musi wziąć pod uwage również sytuację pracownika (n.p. dzieci w wieku szkolnym i związane z tym ferie szkolne).
● Czy mogę wziąć urlop od razu po rozpoczęciu pracy u nowego pracodawcy (np. po 2 miesiącach)?
Roszczenie o urlop w pełnym zakresie powstaje po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia stosunku pracy, § 4 BUrlG.
● A jak mój szef się nie zgodzi?
Należy zwrócić się do sądu pracy (Arbeitsgericht) lub rady zakładowej (Betriebsrat) z wnioskiem o wyjaśnienie.
● Mogę sobie kilka lat z rzędu nie brać urlopu i sobie więcej uzbierać?
Urlop powinien zostać wykorzystany do 31.12. bieżącego roku. W razie szczególnej sytuacji po stronie zakładu lub osobistych powodów pracownika, urlop może zostać przeniesiony do 31.03. następnego roku, § 7 III BUrlG.
● Mogę pracować podczas urlopu?
Nie. W czasie urlopu pracownik powinien wypocząć i zaniechać wszelkich czynności, które stoją na przeszkodzie w osiągnięciu tego celu. Nie bez powodu urlop nazywa się wypoczynkowym i pracodawca płaci pracownikowi pełne wynagrodzenie z tego tytułu.
● Ile płaci mi pracodawca w czasie urlopu?
W czasie urlopu pracodawca płaci dalej normalne wynagrodzenie (Urlaubsentgelt). Nie należy mylić tego z dodatkiem urlopowym (Urlaubsgeld), który przysługuje tylko z mocy umowy kolektywnej (Tarifvertrag) lub został ustanowiony w umowie o prace (Arbeitsvertrag). Jego wysokość waha sie od kilkuset Euro do miesięcznej stawki brutto.
● Muszę wziąć koniecznie urlop?
Zasadniczo tak. Dla dobra pracownika nie istnieje prawna instytucja zrzeczenia się urlopu.
● Co się stanie, gdy zachoruję w czasie urlopu?
Roszczenie urlopowe nie wygasa lecz przesuwa się na okres późniejszy (temat ten został omówiony obszernie w poprzedniej części).
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
--------------------------------------------------------------------------
Czy z powodu niepłacenia alimentów można pójść do więzienia?
Pytania i odpowiedzi
Czy uchylanie się od płacenia alimentów jest w Niemczech konfliktem z prawem rodzinnym czy karnym?
Według § 170 StGB (Strafgesetzbuch) uchylanie się od obowiązuku alimentacyjnego (Unterhaltspflicht) obwarowane jest sankcją grzywny (Geldstrafe) lub karą pozbawienia wolności (Freiheitsstrafe) do lat trzech. Obowiązek alimentacyjny wynika z ustawy, a w przypadku nieślubnych dzieci - z faktu prawomocnego stwierdzenia ojcostwa. Nie płacąc alimentów łamie się obowiązujące ustawodawstwo, więc i podlega się karze. Jest to więc w tym przypadku przestępstwo w dziedzinie prawa karnego!
Obowiązek alimentacyjny musi wynikać z wyroku sądowego. Jak do takiego wyroku dochodzi?
We wstępnej fazie sprawą zajmuje sie policja oraz prokuratura, zbierając materiał dowodowy przeciwko podejrzanemu (Beschuldigter). W wyniku ich dochodzenia sąd stwierdza otwarcie postępowania i odbywa się „normalna” rozprawa sądowa, w której osoba uchylająca się od obowiązku alimentacyjnego występuje w charakterze oskarżonego (Angeklagter). Jeżeli sąd stwierdzi dopuszczenie się przestępstwa, następuje orzeczenie o karze, czyli wyrok sądowy (Urteil).
Kara za niepłacenie tych świadczeń musi być również orzeczona przez sąd. Czy postępowanie takie wszczyna się tylko na podstawie skargi matki?
Nie, choć w praktyce przeważnie następuje skarga z inicjatywy matki, gdy ojcowie nie płacą. Sprawcą może być jednak każdy, na kim ciąży obowiązek alimentacyjny, czyli n.p. oboje rodzice lub dziadkowie. Często następuje skarga ze strony państwa, o ile musi ono łożyć na dziecko, ponieważ rodzice uporczywie nie płacą. W takiej sytuacji policja wszczyna postępowanie na wniosek podmiotu odpowiedzialnego za pomoc socjalną (Sozialamt).
Czy często orzeka się w tym przypadku karę więzienia?
Różnie. Jeżeli sąd stwierdzi, iż oskarżony uchyla się uporczywie od ciążącego na nim obowiązku, narażając osobę, której przysługują alimenty, na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, otrzyma karę. Dłużnik alimentacyjny, czyli sprawca, musi być oczywiście obiektywnie w sytuacji finansowej pozwalającej mu na płacenie alimentów (Leistungsfähigkeit), a uchylanie się - wynikać z jego braku poczucia odpowiedzialności lub złej woli (niestety, statystycznie najczęściej są to ojcowie). Ale pomimo iż kodeks karny przewiduje grzywnę, rzadko jest ona stosowana, gdyż środki finansowe, którymi dysponuje sprawca powinny zostać przeznaczone na alimenty a nie wypełniać kasę fiskusa. Z tego też powodu najczęściej stosowaną karą jest kara pozbawienia wolności. Przeważnie - od 4 do 8 miesięcy przy czym kara zostaje z reguły orzeczona w zawieszeniu (Aussetzung der Strafe zur Bewährung), jeżeli sprawca ma „czystą kartotekę” (Bundeszentralregister BZR), czyli nie był skazany w przeszłości za takie same przestępstwa (einschlägige Vorstrafen). Zawieszenie warunkowe wykonania kary związane jest jednak z obowiązkami (Bewährungsauflagen, Weisungen) nałożonymi przez sąd jak np. dokumentacja regularnej płatności alimentów, obowiązek poszukiwania pracy, poddanie się terapii odwykowej w przypadku osób uzależnionych, jak również kontakt z kuratorem sądowym (Bewährungshälfer), o ile taki został skazanemu przyznany.
Czy te kary są zwykle skuteczne?
Często zdarza się, iż skazany nie przestrzega nałożonych na niego przez sąd obowiązków, co może doprowadzić do odwołania warunkowego zawieszenia kary, skutkiem czego skazany musi odbyć karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Jak widać uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego nie jest bynajmniej „deliktem kawalerskim”, gdyż w razie uporczywego uchylania się można trafić do więzienia.
A jak to jest w Polsce?
Niemiecka regulacja uchylania się od obowiązku alimentacyjnego nie jest generalnie odmienna od polskiej. Na podstawie Art. 209 § 1 k.k. (kodeks karny) sprawca podlega również karze grzywny, karze ograniczenia wolności (od 1 do 12 miesięcy, przy czym skazany zobowiązany jest w tym czasie do wykonywania prac publicznych) lub karze pozbawienia wolności. Podobnie jak w Niemczech głównym celem sankcji jest nacisk na skazanego, by łożył na utrzymanie osoby uprawnionej. Dlatego też najczęściej następuje orzeczenie kary pozbawienia wolności w zawieszeniu, by nie odbierać możliwości zarobkowania i świadczenia alimentów. Jednak grozi skazanemu również odbycie kary pozbawienia wolności, gdy uchyla się o od wykonania nałożonych mu przez sąd obowiązków.
----------------------------------------------------------------------
Prawo dziadków do kontaktów z wnukami
Umgangsrecht der Großeltern
Zarówno rodzice jak i dziadkowie są ważnymi postaciami w życiu dziecka kształtującymi jego osobowość oraz poczucie więzi rodzinnych. Ten fakt zsuwa się na dalszy plan, gdy po rozwodzie, w trakcie separacji, czasami nawet po śmierci jednego z małżonków następuje całkowite lub częściowe zerwanie kontaktów z rodzicami rozwiedzionego małżonka. Dotyczy to nie tylko stosunków między teściami i zięciami czy synowymi lecz również między dziadkami oraz wnukami. Jaki jest tego powód? Dziadkowie są niewygodni dla rozwiedzionych rodziców, gdyż zbyt bardzo przypominają byłego małżonka. Poza tym dominują nieprzyjemne wspomnienia oraz uczucie rozczarowania z powodu nieudanego małżeństwa. Jeżeli dziadkowie chcą w dalszym ciągu, tzn. po rozwodzie lub w trakcie separacji, brać czynny udział w wychowaniu wnuka, napotykają na trudności związane z utrzymywaniem kontaktu z wnukami. Niejednokrotnie rodzice po prostu zabraniają kontaktów z dzieckiem lub je utrudniają. Powodem może być również zaborczość obu stron w stosunku do dziecka. Z prawnego punktu widzenia nie jest to jednak zawsze dopuszczalne.
§ 1685 I BGB (Bürgerliches Gesetzbuch - niemiecki kodeks cywilny) reguluje między innymi prawo dziadków do kontaktu z wnukami. Na podstawie tego przepisu dziadkom przysługuje prawo do kontaktu (Umgangsrecht), jeżeli ten kontakt służy dobru dziecka (Wohl des Kindes). Czy tak jest, muszą udowodnić dziadkowie. Generalnie kontakt dziecka z dziadkami jest w jego interesie, gdyż służy pogłębianiu stosunków międzyludzkich, ważnych dla socjalnego oraz emocjonalnego rozwoju dziecka. W przypadku poważnej różnicy zdań między rodzicami a dziadkami należy zaznaczyć, że zdanie rodzica, któremu przysługuje prawo rodzicielskie (Sorgerecht) ma większą wagę niż wola dziadków. Dziadkom przysługuje prawo do kontaktu, tzn. widzenie lub odwiedzanie wnuka, jeżeli między dziadkami a wnukami powstała silna więź rodzinna, przykładowo na skutek ciągłej opieki nad dzieckiem podczas, gdy rodzice są czynni zawodowo.
Orzecznictwo w tej kwestii nie jest jednolite. Sąd Wyższy Krajowy (Oberlandesgericht) w Hamm odrzucił wniosek dziadków o prawo do kontaktu z powodu napiętych stosunków między rodzicami a dziadkami dziecka. W danym przypadku sąd stwierdził, iż kontakty dziecka z dziadkami nie służą jego dobru, gdy odbywają się w nieprzyjemnej, psychicznie obciążającej je atmosferze ciągłych kłótni (decyzja z dnia 23.06.2000 – 11 UF 26/00).
Inny z Sąd Wyższy Krajowy w Celle rozstrzygnął w podobnym przypadku na korzyść dziadków argumentując, iż kontakt z dziadkami jest sprzyjający dobru dziecka. Sąd podkreślił, że prawo do kontaktu nie wynika z uzasadnionego prawa dziadków do kontaktu, lecz może zostać stwierdzone wyłącznie z punktu widzenia dobra dziecka (decyzja z dnia 22.04.1999 – 18 UF 4/99).
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
www.kanzlei-demacker.de
------------------------------------------------------------------------
Prawo karne - Jak zachować się po zatrzymaniu przez policję? Część I.
Miły wieczór w knajpie nie zawsze kończy się przyjemnie... Pod wpływem alkoholu dochodzi niejednokrotnie do ostrej wymiany zdań lub rękoczynów kończących się często złamanym nosem, podbitym okiem lub uszkodzonym łukiem brwiowym. Bójka kończy się przeważnie interwencją policji, która zabiera wszystkich uczestników bijatyki na komisariat w celu wyjaśnienia incydentu. Od tego momentu mają miejsce zdarzenia istotne z prawnego punktu widzenia. Osoby biorące udział w bójce przesłuchiwane są generalnie jako osoby podejrzane z tytułu uszkodzenia ciała (Körperverletzung, §§ 223 ff. StGB (Strafgesetzbuch – niemiecki kodeks karny) lub rzeczy (Sachbeschädigung, § 303 StGB) albo innych deliktów, niezależnie od tego, czy brały w niej czynny czy bierny udział.
Po przybyciu na komisariat policja dokonuje przesłuchania zatrzymanych uczestników bójki (Beschuldigtenvernehmung) w celu odtworzenia zdarzenia. Nim nastąpi przesłuchanie, policja stwierdza tożsamość osób podejrzanych, przy czym na podstawie §§ 163 a, 136 ff. StPO (Strafprozessordnung– niemiecki kodeks postępowania karnego) ma obowiązek:
- poinformować podejrzanych o przyczynie zatrzymania, czyli jakie
przestępstwo jest zarzucane podejrzanemu (n.p. Körperverletzung)
oraz
- pouczyć o prawie do milczenia (Schweigerecht) oraz
- pouczyć o prawie do konsulatcji z adwokatem;
- ponadto, gdy podejrzany nie włada wystarczająco dobrze językiem
niemieckim policja musi zapewnić mu tłumacza.
Wielu podejrzanych nie wie, jakie prawa im przysługują. Generalnie nie ma obowiązuku składania zeznań przed policją. Oczywiście każdy podejrzany ma prawo zadecydować, czy chce składać zeznania, czy też nie. Dlatego też istnieje obowiązek pouczenia ze strony policji (Belehrungspflicht). Na podstawie prawa do milczenia (Schweigerecht) podejrzany nie musi odpowiadać na pytania policji. Może więc milczeć i nie wiążą się z tym żadne negatywne konsekwencje prawne. Jeżeli chodzi o stwierdzenie tożsamości, sprawa wygląda inaczej. W sytuacji, gdy podejrzany nie chce ujawnić swoich danych personalnych policja może go przeszukać, pobrać odciski palców oraz sfotografować również wbrew jego woli, co jest często nieprzyjemnym i upokarzającym przeżyciem. Te środki (erkennungsdienstliche Maßnahmen) na podstawie § 81 b StPO służą w tym przypadku stwierdzeniu tożsamości podejrzanego (Identitätsfeststellung).
c.d.n.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
--------------------------------------------------------------------------
Prawo karne - Jak zachować się po zatrzymaniu przez policję? Część II
W poprzednim artykule była mowa o postępowaniu policji podczas przesłuchania na komisariacie. Jeżeli po tym fakcie podejrzany otrzymał wezwanie na policję (Vorladung) w celu złożenia zeznań, nie jest również zobowiązany do stawienia się na przesłuchanie. Policja nie ma prawa go z tego powodu zatrzymać i zmusić legalnymi środkami do stawienia się na komisariat. Oczywiście i w tej sytuacji każdy podejrzany ma prawo zadecydować, czy chce składać zeznania, czy też nie, gdyż prawo do milczenia wywodzi się z zasady prawnej, że nikt nie musi się sam obciążać.
Najpóźniej w momencie otrzymania wezwania na policję jest jednak pewne, że prowadzi ona postępowanie dochodzeniowe (Ermittlungsverfahren). Po jego zakończeniu akta przedkładane prokuraturze (Staatsanwaltschaft), która z kolei kieruje sprawę do sądu, o ile stwierdzi, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego podejrzany może zostać oskarżony.
Inaczej niż przed policją wygląda sprawa zeznań przed prokuraturą oraz sądem karnym (Strafgericht). Wprawdzie podejrzany musi sie stawić na przesłuchanie, w dalszym ciągu przysługuje mu prawo do milczenia (Schweigerecht). Gdy podejrzany nie stawi się na przesłuchanie do prokuratury, może ona użyć środków przemocy.
Czy podejrzany powinien złożyć zeznanie, czy też nie, zależy od konkretnego przypadku. Rozsądnie jest zdać relację z incydentu, gdy podejrzany (Beschuldigter), a później, o ile dojdzie do rozprawy sądowej, oskarżony (Angeklagter) może zeznać fakty, które go odciążą i ewentualnie doprowadzą do uniknięcia lub złagodzenia kary.
Głównym problemem dotyczącym zeznań jest fakt, iż podejrzany nie wie, jakiej treści zeznania złożyły inne osoby (świadkowie lub inni oskarżeni). Adwokaci polecają często powołanie się na prawo do milczenia, które przysługuje podejrzanemu lub oskarżonemu przez cały tok postępowania, i odczekanie kontaktu ze strony prokuratury. Ani podejrzany, ani jego adwokat nie mają wglądu do akt sprawy dopóki policja prowadzi postępowanie dochodowe (Ermittlungsverfahren). Po jego zamknięciu prokurator udziela prawa wglądu do akt (Akteneinsicht) na podstawie § 147 StPO (Strafprozessordnung – kodeks postępowania prozesowego), ale tylko obrońcy, gdyż samemu oskarżonemu prawo to nie przysługuje. Jeżeli oskarżony nie ma adwokata, może złożyć wniosek o udzielenie informacji znajdujących się w aktach lub udostępnienie kopii (Abschrift) z akt.
Po otrzymaniu akt wiadomo jest dokładnie, jakie zarzuty postawione są przeciwko oskarżonemu i jakie zeznania złożyły inne osoby w tej sprawie. Adwokat ma również prawo do obecności w trakcie przesłuchania świadków. Po zakończeniu postępowania prokuratura wnosi do sądu na podstawie § 170 StPO akt oskarżenia (Anklageschrift) lub wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania (Einstellungsverfügung).
O toku postępowania przed sądem karnym mowa będzie w kolejnej części.
c.d.n.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
---------------------------------------------------------------------------
Rozprawa główna (Hauptverhandlung)
Jeżeli po zakończeniu postępowania prokuratura nie wydała postanowienia o umorzeniu postępowania (Einstellungsverfügung) tylko wniosła do sądu akt oskarżenia (Anklageschrift) a sąd na jego podstawie wydał postanowienie o otwarciu postępowania, podejrzany nie jest więcej określany jako Beschuldigter lecz jako oskarżony (Angeklagter). Rozprawa główna jest rozprawą publiczną z wyjątkiem postępowania karnego w stosunku do nieletnich (Jugendgericht). Ważna jest obecność: oskarżonego oraz jego obrońcy w przypadku obrońcy z urzędu (Pflichtverteidiger), prokuratora oraz sędziego (jeżeli sędzia ucina sobie drzemkę w trakcie rozprawy, uznawany jest za nieobecnego).
Rozprawa rozpoczyna się
- wywołaniem sprawy (Aufruf der Sache) po czym sędzia stwierdza, czy wyżej wymienione osoby są obecne. W przypadku świadków oraz biegłych sędzia poucza ich o ich obowiązkach i nakazuje opuszczenie sali rozpraw;
- następnie oskarżony składa zeznania dotyczące jego danych osobistych (Vernehmung zur Person);
- kolejnym punktem jest odczytanie aktu oskarżenia (Anklageschrift) przez prokuratora, w którym zawarte są zarzuty przeciwko oskarżonemu;
- oskarżony zostaje pouczony o prawie odmowy zeznań (Aussageverweigerungsrecht), gdyż nikt nie ma obowiązku składania obciążających zeznań przeciwko sobie samemu;
- Jeżeli oskarżony nie korzysta z tego prawa, składa zeznania (Vernehmung zur Sache);
- następnie sędzia otwiera postępowanie dowodowe (Beweisaufnahme), w trakcie którego przesłuchiwani są świadkowie oraz biegli. Po przesłuchaniu przez sędziego świadkowie są do dyspozycji prokutarora oraz obrońcy przy czym nie tylko oni mogą zadawać pytania świadkom. Prawo to przysługuje również samemu oskarżonemu;
- po zamknięciu postępowania dowodowego prokurator wygłasza mowę oskarżycielską (Plädoyer) zawierającą podumowanie postępowania oraz wniosek o karę (n.p. 10 miesięcy w zawieszeniu);
- odpowiedzią na mowę oskarżycielską prokuratora jest mowa obrończa adwokata, która ma na celu podważenie argumentów prokuratora na korzyść oskarżonego;
- po wywodach prokuratora oraz obrońcy sędzia udziela oskarżonemu prawa do ostatniego słowa (das letzte Wort).
- po naradzie sąd ogłasza wyrok wraz z jego ustnym uzasadnieniem;
- po ogłoszeniu wyroku następuje jeszcze pouczenie o możliwości wniesienia środków odwoławczych (Berufung, Revision) przez skazanego. Po ogłoszeniu kary oskarżony staje sie osądzonym (Verurteilter).
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
Gabelsbergerstr. 9, 80333 München
Tel.: 089 85 63 63 55
info@kanzlei-demacker.de
www.kanzlei-demacker.de
--------------------------------------------------------------------------
Samo zycie
Co może wynajemca?
Od pewnego czasu mam kłopoty z moim wynajemcą, który bez uprzedzenia wymienił zamek w moim mieszkaniu, tak że nie mogłem się dostać do domu. Czy jest to zgodne z prawem?
Generalnie nie! Aby wynajemca mógł „wyrzucić” lokatora z mieszkania potrzebny jest wyrok sądowy, zobowiązujący lokatora do wyprowadzki. Wynajemca chcący pozbyć się niewygodnego lokatora musi wnieść pozew do sądu z wnioskiem o eksmisję (tzw. Räumungsklage), który przeważnie poprzedzony jest długim sporem.
Stosunek najmu można określić jako umowę, w której jedna strona - wynajemca (Vermieter) zobowiązuje się do udostępnienia lokalu, n.p. mieszkalnego, a druga – lokator (Mieter) do opłacania czynszu za wynajęty lokal. Ponieważ jest to umowa, czyli układ dwóch stron, wymagane jest jej prawne zakończenie w postaci wymówienia stosunku najmu (Kündigung). Obie strony mają do tego prawo, jednak zobowiązane są one do dotrzymania ustawowych terminów (Kündigungsfristen).
Jeżeli wynajemca wymienił zamek w mieszkaniu i uniemożliwił lokatorowi korzystania z mieszkania popełnia według § 858 BGB zakazaną samowolę (verbotene Eigenmacht). Niezależnie od tego, czy wynajemca ma teaoretycznie podstawę do wypowiedzenia umowy, nie ma prawa do zmiany zamka bez wyroku sądowego z klausulą wykonalności, gdyż pozbawia przez to lokatora prawa posiadania (Besitzrecht), którego nie należy mylić z prawem własności najemcy (Eigentumsrecht).
Gdy wynajemca wymienił zamek, zobowiązany jest do przywrócenia stanu poprzedniego, czyli przekazania kluczy lub zmiany zamka na ten, do którego ma klucze lokator. Jako że procesy sądowe toczą się miesiącami, lokator może wnieść do sądu wniosek (Antrag) o tymczasowe zarządzenie sądu (einstweilige Verfügung), na podstawie którego sąd zobowiązuje najemcę do przekazania kluczy lub wymiany zamka. Taki wniosek należy złożyć w sądzie (Amtsgericht) i jeżeli jest on należycie uzasadniony (Glaubhaftmachung), może zostać wydany niemalże „od ręki”, gdy sprawa nie cierpi zwłoki, n.p. gdy lokator nie ma możliwości wejścia mieszkania.
Z powodu przyspieszonego trybu postępowania wymagane jest potwierdzenie faktów z mocą przyrzeczenia (eidesstattliche Versicherung), gdyż druga strona nie bierze udziału w postępowaniu i nie ma szansy na przedstawienie własnych argumentów. Po wydaniu takiego nakazu przez sąd musi on zostać dostarczony (Zustellung) najemcy. Jako że pośrednictwo poczty nie jest w takiej sytuacji zbyt pomocne gdyż list zostanie dostarczony dopiero następnego dnia albo jeszcze później, warto dokonać zlecenia dostarczenia komornikowi (Gerichtsvollzieher), który dostarczy zarządzenie sądu również „od ręki”.
Rechtsanwältin Izabela S. Demacker
Kancelaria adwokacka w Monachium
www.kanzlei-demacker.de
|
